رویدادهای داخلی

آیا ناظران ملی و بین المللی می‌توانند شفافیت انتخابات را تأمین کنند؟

نظارت بر انتخابات به منظور تضمین صحت آن، در همه دموکراسی‌ها رایج است. نظارت معمولاً به وسیله نهاد‌های داخلی صورت می‌گیرد، اما نظارت بین‌المللی هم اخیراً گسترش یافته است. در ابتدا تنها سازمان‌های غیر‌دولتی در امر نظارت بین‌المللی بر انتخابات فعال بودند، اما در دهه ۱۹۹۰ سازمان‌های چون سازمان کشور‌های امریکایی و سازمان ملل متحد در این رابطه فعال شدند. نظارت بین‌المللی به ویژه در موارد انتخاباتی از حیث سرنوشت ملی کشور‌های مورد نظر، تعیین‌کننده است. حضور سازمان‌های بین‌المللی، معمولاً به انتخابات مشروعیت می‌بخشد و تا اندازه‌ای صحت و سلامت آن را تامین می‌کند.

سازمان‌های مذکور معمولاً بر سه مرحله از انتخابات نظارت می‌کنند: نظارت در برخورداری یکسان از امکانات مادی در کارزار‌های انتخاباتی، نظارت بر روند رأی‌دهی و شمارش آرا و نظارت بر شیوه اعمال و اجرای نتایج انتخابات در چرخش قدرت میان احزاب و افراد. در دهه ۱۹۸۰ نظارت بین‌المللی بر انتخابات گسترش یافت. نظارت بر انتخابات فیلیپین در سال ۱۹۹۶، پاناما در سال ۱۹۸۹، نیکاراگوا در سال ۱۹۹۰ و کامبوج در سال ۱۹۹۳ از موارد عمده بودند که ناظران بین‌المللی در آن‌ها حضور گسترده داشتند.

افغانستان نیز از جمله کشور‌هایی است که تازه به میدان دموکراسی و انتخابات پا گذاشته و باید ناظران ملی و بین‌المللی در انتخابات ریاست جمهوری، شورای ملی و شوراهای ولایتی حضور داشته باشند. اشتراک ناظران انتخاباتی در کشوری مانند افغانستان که به عملکرد‌های بی‌‌طرفانه کمیسیون‌های انتخاباتی اعتماد جود ندارند، حایز اهمیت بوده و به مشروعیت انتخابات مهر تأیید می‌زند. ناظران ملی و بین‌المللی باید در راستای شفافیت و سلامت آرای شهروندان صداقت جدی به خرج داده و تلاش کنند تا اعتماد از دست رفته مردم را اعاده ساخته و انتخابات عاری از تقلب و تخطی در کشور نهادینه شود.

بعد از سپری شدن انتخابات ریاست جمهوری ۶ میزان، هر‌چند که اشتراک‌کننده‌گان نسبت به واجدین شرایط به شدت کم بود، اما نامزدان ریاست جمهوری، رسانه‌ها، ناظران ملی و بین‌المللی، مشاهدان و مردم بر طبل تقلب و تخطی‌های گسترده کوبیده و از مسوولان کمیسیون مستقل انتخابات خواستند که آرای پاک را از آرای ناپاک جدا سازند.

به گفته کمیسیون مستقل انتخابات، در انتخابت ۶ میزان بیش از ۲ میلیون و ۶ صد هزار تن به پای صندوق‌های رأی رفته و نامزد مورد علاقه‌شان را انتخاب نموده‌اند. رأی بایومتریک، عدم بایومتریک، راجستر شده و راجستر نشده از آرایی است که در این انتخابات به صندوق ریخته شده است. مکانیزم‌های پیچیده و متعدد که از طرف کمیسیون مستقل انتخابات در نظر گرفته شده بود، موجد این بی‌نظمی‌ها و نابه‌سامانی‌ها گردیده است که مردم افغانستان را بیش‌تر از پیش نگران ساخته است. از طرف دیگر در این آشفته‌بازار انتخابات، اکثریت کاندیدان ریاست‌جمهوری خود‌شان را کامیاب و برنده انتخابات اعلام کرده‌اند. این موضوعات نمایانگر این است که انتخابات ریاست جمهوری کشور برای بار دوم به بحران کشانده خواهد شد و کمیسیون مستقل انتخابات بعد از سپری شدن یک سال از ایجاد حکومت، نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری را اعلام خواهد کرد. همین اکنون گزارش‌ها از تقلب و تخطی‌های گسترده و سازمان‌یافته انتخاباتی به گوش می‌رسد که حتا از جانب نامزدان ریاست جمهوری مطرح شده است. در این میان مردم نیز نسبت به عمل‌کرد و نتایج کار کمیسیون‌های انتخاباتی بی‌باور بوده و چندان امید به صداقت آنان ندارند.

در این میان تنها مرجعی که می‌تواند صحت، سلامت، شفافیت و اعتماد از دست رفته مردم را نسبت به پروسه انتخابات و اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری اعاده کند، ناظران ملی و بین‌المللی است. هر‌چند که ارقام دقیق ناظران ملی و بین‌المللی انتخابات ۶ میزان اعلام نشده است، اما چند روز پیش از برگزاری انتخابات، کمیسیون اعلام کرد که بیش از یک‌صد هزار تن به عنوان ناظر و شاهد نام‌شان را ثبت کرده‌اند که حدود چهل هزار آنان ثبت سیستم گردیده و اعتبارنامه‌شان را دریافت کرده‌اند. بنیاد انتخابات شفاف (تیفا)، بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا)، دیده‌‌بان انتخابات و شفافیت (ایتوا)، گروه حقوق بشر بین‌‌المللی، سازمان ملل متحد، نماینده‌گان جامعه مدنی، احزاب و نامزدان ریاست جمهوری از ناظران مهم نظارت‌کننده انتخابات ششم میزان بودند.

در ماده ۱۰۲ قانون انتخابات افغانستان آمده است: «مراجعه به آرای عمومی در سراسر کشور در یک روز دایر شده و از روند برگزاری آن ناظرین و مشاهدین احزاب سیاسی، نهاد‌های مدنی، رسانه‌‌های آزاد و سازمان‌‌های بین‌‌المللی نظارت می‌‌نمایند.» بر‌اساس این ماده، حضور ناظران ملی و بین‌المللی به منظور شفافیت و سلامت انتخابات که از وظایف اساسی ناظران و مشاهدان انتخاباتی در سه مرحله (جریان کارزار‌های انتخاباتی، روز برگزاری انتخابات و شمارش آرا) می‌باشد، مشخص گردیده است. اما کمیسیون مستقل انتخابات بر‌خلاف قانون انتخابات عمل کرده و برای ناظران محدودیت وضع نموده است. این کمیسیون به ناظران اجازه نمی‌دهد که در تمام محل‌های شمارش آرا حضور داشته باشند. این خود نمایانگر این است که «کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است» و کمیسیون نمی‌خواهد ناظران در جریان شمارش آرای واقعی و حقیقی شهروندان قرار داشته باشند و حق را از باطل جدا سازند. این‌جا است که نقش و اهمیت حضور ناظران ملی و بین‌المللی در پروسه شمارش آرا برجسته گردیده و حضور آنان نشان‌دهنده این است که آنان می‌توانند شفافیت و سلامت انتخابات را تامین، اعتماد مردم را نسبت به روند انتخابات و شمارش آرای واقعی اعاده کنند و از بحران انتخاباتی دیگر در کشور جلوگیری به عمل آورند.

حرف پایانی این است که در میدان پر از تقلب و تخطی‌های انتخاباتی که همه یک طرف را گرفته و خواهان برنده شدن تیم‌های خاصی هستند، بر ناظران ملی و بین‌المللی است که رسالت ایمانی و وجدانی‌شان را ادا کرده و به هیچ طرفی رو نکنند و صرفاً بر شفافیت و سلامت انتخابات پا‌فشاری نموده، وظیفه‌شان را صادقانه در برابر شهروندان افغانستان انجام دهند. همه می‌دانند که در این تنور داغ، همه به دنبال پختن نان خود هستند. یگانه گزینه‌ای که انتظار می‌رود شفافیت و سلامت انتخابات را تامین کند، ناظران ملی و بین‌المللی است. این ناظران می‌توانند اعتماد از دست رفته مردم را باز‌سازی و روند انتخابات شفاف را در کشور نهادینه کنند.

برچسب ها

مطالب مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن