برنامه آموزشی رویا؛ ابتکاری که سرنوشت صدها کودک فقیر را تغییر داد

خلیل اسیر

برای بسیاری از کودکانِ فقیر و خیابانی که تمام‌وقت در جنگ با قحطی و فقر به سر می‌برند، رفتن به مکتب، رویایی است دست‌نیافتنی. اما دست‌نیافتنی‌تر از آن آدم‌هایی است که قلبی بزرگی دارند و تکه‌ای از عشق و مهر اند و تعدادشان در جهان ما انگشت‌شمار. «کارا – لوژیر» یکی از این معدود آدم‌ها است که با برنامه آموزشی «رویا» زنده‌گی صدها کودک افغان را متحول کرده است. 

چه کسی می‌دانست که مهدی امینی روزی لباس کارش را کنار می‌گذارد و به جای آن یونیفورم مکتب به تن می‌کند؛ کسی که قرار است روزهای آینده، درسش را در «یونایتد ورلد کالج» در هند آغاز کند. یا فرشته احمدی از بامیان که در می ۲۰۱۸ از میان ۴ هزار و ۸۰۰ متقاضی در جمع ۶۰ جوانی انتخاب شد که در نشست جهانی تغییرآفرینان یا «Global Changemakers Summit» در زوریخ سویس شرکت کرده بودند. به همین شکل، حکیمه امیری که اکنون سرگرم آموزش در «دیزرت اکادمی – Desert Academy» در امریکا است. یا دختران بی‌سرپرست و فقیر دیگری که به مکتب دخترانه «سُلا – SOLA» راه یافته‌اند و حالا به صورت شبانه‌روزی مصروف آموزش هستند. به همین سان، دانش‌آموز بی‌بضاعت دیگری که به مرحله نهایی بورسیه دانشگاه «موراکو» رسیده است و یا کودکانی که در آستانه ورود به دانشگاه بیروت در لبنان و دانشگاه آسیایی برای زنان در بنگله‌دیش قرار دارند. چه اتفاقی افتاده است تا سرنوشت این کودکان کاملاً متحول شود و به موقعیت‌هایی که اصلاً فکرش را نکرده بودند، برسند؟ پاسخ این پرسش را در این گزارش دنبال کرده‌ایم.

این تحول بزرگ در زنده‌گی این شمار از کودکان خیابانی و فقیر افغان با استفاده از برنامه آموزشی «رویا» ممکن شده است. این برنامه به هیچ دونر و یا دولتی وابسته نیست و براساس همکاری داوطلبانه افراد سخاوت‌مند و دوستدار معارف به پیش برده می‌شود. رویا یک نهاد خیریه است که در سال ۲۰۰۷ میلادی توسط یک بانوی ۵۶ ساله امریکایی به نام «کارا – لوژیر» بنیان‌گذاری شده است. این بانوی امریکایی از سالیان متمادی به عنوان حساب‌دار با شرکت‌های خصوصی و نهادهای خیریه کار می‌کند. هم‌چنان از سال ۲۰۱۲ به این طرف، با یک نشریه «کوچک» بین‌المللی همکار است.

کارا – لوژیر در گفت‌وگو با روزنامه افغان رادیو گفت که برنامه آموزشی نهاد رویا برای اولین‌بار در افغانستان در سال ۲۰۱۶ میلادی از بامیان و با تعداد ده دانش‌آموز آغاز شد. به گفته او، این برنامه در مدت بسیار کم متقاضیان بسیاری یافت. به دنبال آن، این برنامه در ماه آگست ۲۰۱۶ در کابل، در ماه جولای ۲۰۱۷ در غور و در ماه فبروری ۲۰۱۸ به ننگرهار توسعه یافت. کارا – لوژیر افزود که هدف برنامه آموزشی رویا «حمایت مالی از کودکان خانواده‌های فقیر به منظور دست‌یابی به دانش و مهارت‌هایی است که به آن‌ها کمک می‌کند تا طلسم فقر را در خانواده‌های شان بشکنند.» او هم‌چنان گفت: «ما با کمک حامیان مالی در سراسر جهان، دسترسی شاگردان را به کورس‌های زبان انگلیسی، کامپیوتر و انترنت فراهم کرده‌ایم.»

بنیان‌گذار رویا می‌گوید که آن‌ها، پس از مدتی، متوجه شدند که کودکانِ کار و فقیر فرصت کافی برای درس ندارند و شماری از کودکان نیز قادر به خواندن و نوشتن با زبان مادری خود نیستند. به دنبال آن، تصمیم گرفته شد تا مصارف ماهانه کودکانِ کار را پرداخت کنند و برای بعضی از کودکان نیز صنف‌های آموزشی کمکی برگزار شود، تا به این ترتیب ظرفیت آن‌ها ارتقا یابد.

در برنامه آموزشی رویا تنها کودکانی جذب می‌شوند که زیر خط فقر زنده‌گی می‌کنند؛ کودکانی که به دلیل فقر و یا کار از رفتن به مکتب باز مانده‌اند و یا امکان محرومیت آن‌ها از مکتب بسیار بالا است. البته این کودکان باید سن لازم برای رفتن به مکتب و یا ورود به دوره لیسه را تکمیل کرده باشند. انگیزه درس خواندن و یاد گرفتن مهارت‌های تازه و هم‌چنان داشتن تعهد به ادامه برنامه، از دیگر شرایط جذب کودکان به این برنامه است. با این حال، کارا – لوژیر در باره وضعیت کودکانی که قبلاً در این برنامه جذب شده بودند، گفت: «اکثر دانش‌آموزان ما قبلاً کودکانِ کار بودند. این کودکان یا یتیم هستند و یا هم والدین‌شان به مواد مخدر معتاد اند و یا از معلولیت و بیکاری رنج می‌برند.»

برنامه آموزشی رویا اکنون در بامیان، کابل و غور در جریان است. کارا – لوژیر گفت که برنامه یک ساله آموزش زبان انگلیسی رویا در جلال‌آباد، مرکز ولایت ننگرهار، پایان یافته است. از این برنامه ۳۶ نفر در جلال‌آباد مستفید شده‌اند. در کابل و بامیان تنها در همان سال اول حدود ۱۰۰ نفر از برنامه زبان انگلیسی این نهاد فارغ شده‌اند. در حال حاضر در غور ۱۵۰ کودک، در کابل نیز ۱۵۰ کودک و در بامیان ۵۰ کودک با حمایت رویا مصروف آموزش هستند.

رویا برای دست‌رسی این کودکان به کتاب، چهار کتاب‌خانه کوچک در ولایات کابل، بامیان و غور نیز تأسیس کرده است.

بر اساس معلومات بنیان‌گذار رویا، این نهاد ابتدا کودکان واجد شرایط برای حمایت مالی را شناسایی و سپس برای آن‌ها حامی مالی جست‌وجو می‌کند. کارا – لوژیر در این باره گفت: «حامیان مالی که علاقه‌مند حمایت از دانش‌آموزان باشند زنده‌گی‌نامه کوتاه آن‌ها را در وب‌سایت ما می‌خوانند، پس از آن تعهد می‌کنند که هزینه آموزش یک یا چند کودک را به صورت ماهوار پرداخت کنند.» او افزود: «حامیان مالی این کودکان به اندازه‌ای پول کمک می‌کنند که بتواند هزینه کتاب، یونیفورم، فیس کورس/ مکتب و در برخی موارد ترانسپورت آن‌ها را کفاف باشد.»

این کودکان پس از دست یافتن به حامی مالی، به مکتب‌های خصوصی و کورس‌های زبان‌آموزی معرفی می‌شوند. در برخی موارد، کودکان ابتدا به مکتب و یا کورس معرفی می‌شوند و در جریان آموزش تلاش می‌شود برای آن‌ها حامی مالی جست‌وجو شود.

کارا – لوژیر می‌گوید که کودکان مورد حمایت رویا به محض آن‌که دیپلم زبان انگلیسی خود را به دست می‌آورند، از اعتماد به نفس زیاد و مهارت خوب رهبری برخوردار می‌شوند. به همین خاطر، بسیاری از کودکانی که قبلاً از برنامه‌های آموزشی رویا مستفید شده‌اند، اکنون به صورت رضاکارانه با سایر کودکان همکاری می‌کنند. کار این رضاکاران شامل جست‌وجوی کودکان کار، جذب این کودکان، جست‌وجوی حامی مالی، معرفی این کودکان به مراکز آموزشی و در مواردی هم آموزش آن‌ها است.

مهدی امینی و فهیمه سلطانی دو تن از این رضاکاران هستند که هر کدام بین ۲۵ تا ۳۰ نفر را در دفتر مرکزی رویا در شهر کابل آموزش می‌دهند. مهدی امینی خودش که در صنف دوازدهم مکتب درس می‌خواند، به کودکان کار و فقیر دیگر زبان انگلیسی آموزش می‌دهد. فهیمه سلطانی نیز در کنار آموزش کودکان، در بخش تنظیم برنامه‌های رویا همکاری می‌کند.

مهدی امینی می‌گوید که او صنف هشت مکتب بود که به دلیل فقر، مکتب را ترک کرد و وارد بازار کار شد. او به روزنامه افغان رادیو گفت: «پس از ترک مکتب به کار شروع کردم. مدتی در آشیانه‌ای برای کودکان در بامیان کار کردم. سه سال پیش به رویا معرفی شدم و به کمک این نهاد درس‌هایم را از سر گرفتم.» او ادامه داد: «اکنون چهار ماه می‌شود که به عنوان استاد زبان انگلیسی در دفتر کابل رویا کار می‌کنم. احساس می‌کنم که به یک آدم مفید در جامعه تبدیل شده‌ام. خوش‌بختانه درخواستم از سوی یونایتد ورلد کالج پذیرفته شده است و در ماه آگست برای ادامه آموزش به هند می‌روم…. آروز دارم که پس از برگشت، همه چیز تغییر کرده باشد؛ دیگر کسی را نبینم که مثل گذشته من در کوچه‌ها به دنبال کار و نان سرگردان می‌گردد.»  

کودکانی که قبلاً از حمایت رویا برخوردار شده‌اند، همکاری رضاکارانه با این نهاد را برای خود یک مسوولیت اخلاقی می‌دانند. فهیمه سلطانی یکی از این کودکان است. او می‌گوید: «صنف نهم مکتب بودم که توسط رویا جذب شدم. آموزش زبان انگلیسی را با کمک این نهاد به پایان رسانده‌ام. فعلاً تنظیم‌کننده برنامه‌های رویا در دفتر کابل هستم. هم‌چنان در یک صنف که ۳۰ دانش‌آموز در آن درس می‌خوانند، زبان انگلیسی تدریس می‌کنم…. این نهاد با من کمک کرد تا به آرزویم برسم. حالا با تمام وجود احساس می‌کنم که همکاری با این نهاد مسوولیتم است.»

رحمت‌الله علی‌زاده، یکی از شاگردان آن‌ها است. او مدت سه سال است که در برنامه آموزشی رویا جذب شده است. علی‌زاده پیش از آن یک کودک کار بود و کارش کفاشی و اسپندی. او گفت که روزانه بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ افغانی درآمد داشت. اما اکنون این پول را حامی مالی عالی‌زاده برایش پرداخت می‌کند؛ در کنار آن‌که هزینه آموزش او را نیز می‌پردازد.

کارا – لوژیر، بنیان‌گذار رویا، با توجه به موفقیت این برنامه، تصمیم دارد تا پایان زنده‌گی‌اش به این برنامه ادامه دهد؛ برنامه‌ای که زنده‌گی صدها کودک فقیر و خیابانی و بی‌سرپرست افغان را متحول کرده است؛ کودکانی که قرار است به افراد تأثیرگذار و الگو برای جامعه جنگ‌زده افغانستان تبدیل شوند.

یادداشت: این مقاله به عنوان بخشی از کمپین۷.۷ #Billion، ابتکاری بین‌المللی که در آن پانزده رسانه خبری از سراسر جهان راه‌حل‌هایی برای پذیرش اجتماعی، اقتصادی و مدنی منتشر می‌کنند، نشر می‌شود.

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن