رویدادهای داخلی

لغو نشست دوحه و بازی‌ قطری‌ها

نشست قطر به دلیل اختلاف بازی‌گران گوناگون داخلی و خارجی روی ترکیب هیأتی که باید به دوحه می‌رفت، لغو شده است. سر از امروز دوباره گفت‌وگوهای سیاسی برای ایجاد فهرست جدید آغاز خواهد شد. در فهرست قبلی حدود ۲۵۰ سیاست‌مدار‌، ‌مقام‌ حکومتی و فعال جامعه‌ی مدنی جا داده شده بود. حامد کرزی هم زیاد از این ترکیب رضایت نداشت. او ظاهراً به این نظر بود که باید شمار هیأت کم‌تر از ۲۵۰ نفر باشد. در آغاز هم برخی از رسانه‌ها گزارش داده بودند که فهرست نهایی که از افغانستان در نشست قطر نماینده‌گی خواهد کرد، ‌از ۱۵۰ نفر تجاوز نخواهد کرد. حبیبه سرابی، عضو شورای عالی صلح، به افغان رادیو گفته بود، نهادی که در قطر این نشست را میزبانی می‌کند،‌ تا دوصد تن را دعوت کرده است. اما فهرست ۲۵۰ نفری مورد قبول همه‌ی جهت‌ها قرار نگرفت.

طالبان اعلام کردند که مخالف فهرست ۲۵۰ نفری هستند. آنان اعلام کردند که شمار شرکت‌کننده‌گان به شدت زیاد است و حکومت افغانستان هم افراد مورد نظر خودش را در هیأت گنجانیده است. در کابل هم برخی از سیاست‌مداران از جمله‌ دسته‌ی انتخاباتی آقای اتمر اعلام کرده بود که فهرست ۲۵۰ نفری هنوز هم نهایی نیست. آقای محمدیونس قانونی، معاون اول تکت انتخاباتی حنیف اتمر گفته بود که باید از حوزه‌ی مقاومت ضد طالبان حدود ۲۰ نفر در فهرست باشند. آقای قانونی در جلسه‌‌ی روز پنج‌شنبه‌ی ارگ هم حضور نداشت. این تفاوت‌ نظرها هم در لغو نشست قطر بی‌تأثیر نبود. به نظر می‌رسد که دسته‌ی انتخاباتی حنیف اتمر به این باور رسیده بود که داکتر غنی و داکتر عبدالله تلاش کرده‌اند تا در فهرست کسانی که به قطر خواهند رفت،‌ حامیان انتخاباتی خودشان را جا دهند. دسته‌ی انتخاباتی اتمر تصورش این بود که هم غنی و هم عبدالله در تهیه‌ی فهرست به سود دسته‌های انتخاباتی خود اعمال نفوذ کرده‌اند. این تفاوت نظر و بی‌اعتمادی سیاسی هیچ‌گاه به پایان نرسید.

به نظر می‌رسد که بین داکتر خلیل‌زاد، ‌اشرف ‌غنی، ‌داکتر عبدالله و دیگر سیاست‌مداران توافق شده بود که یک هیأت همه‌شمول که در آن نماینده‌گان سیاست‌مداران،‌ فعالان‌ جامعه‌ی مدنی و مقام‌های حکومتی حضور داشته باشند،‌ تشکیل شود تا در قطر با نماینده‌گان طالبان تبادل نظر کنند و هر‌گروه، پالیسی خود را در مورد آینده‌ی سیاسی افغانستان توضیح بدهد و در پایان کار همه بر ضرورت پایان جنگ تأکید کنند. توافق بر این بود که همه‌ی اعضای هیأتی که به قطر می‌روند‌، خودشان را بخشی از نظم یک جمهوری واحد معرفی کنند و زیر پرچم افغانستان قرار بگیرند. حتماً دولت قطر هم این موضوع را پذیرفته بود. ولی ناگهان دولت قطر یک فهرست دیگر به دولت افغانستان فرستاد. به نظر می‌رسد که حکومت قطر در مشوره با نماینده‌گان طالبان فهرست را کوتاه‌تر کرده بود‌. تا هنوز روشن نیست که آیا حکومت قطر در کابل هم با شماری از سیاست‌مداران بیرون از حکومت افغانستان در مورد کوتاه‌تر‌کردن فهرست مشوره کرده بود یا نه، ولی چیزی که روشن است، این است که حکومت قطر تلاش کرد تا در این روند اعمال نفوذ کند.

شاید نهاد قطری برگزار‌کننده‌ی نشست دوحه، ظرفیت لازم را برای پذیرایی از ۲۵۰ مهمان از کابل نداشت، اما خاندان حکمران قطر با استفاده از این مشکل تخنیکی تلاش کرد تا به صورت نا‌متعارف در روند تهیه‌ی فهرست شرکت‌کننده‌گان نشست دوحه اعمال نفوذ کند. حکومت قطر شاید در هم‌آهنگی با نماینده‌گان طالبان و شماری از سیاست‌مدارانی که در کابل با دوحه هم‌سو هستند، ‌فهرست جدیدی ترتیب کرده است. قطر خودش را رقیب عربستان می‌داند. این امیرنشین کوچک که در سال‌های اخیر میزبان نماینده‌گان طالبان است، ‌حتماً با شماری از سیاست‌مداران افغانستان هم روابط ایجاد کرده است. برخی از سیاست‌مداران کابل‌نشین با طالبان در تماس‌اند و روشن است که اگر مذاکره‌ی محرمانه بین نماینده‌گان طالبان و برخی از سیاست‌مداران وطنی صورت گرفته باشد، حکومت قطر از آن بی‌خبر نبوده است. راه ایجاد نفوذ نا‌متعارف در مناسبات قدرت و سیاست افغانستان هم بسیار ساده است. بسیاری از کشورها با پرداخت پول توانسته‌اند در روابط قدرت و سیاست افغانستان نفوذ کنند. بعید نیست که دوحه هم به همین روش متوسل شده باشد. شاید به همین دلیل است که دوحه بدون مشوره با حکومت و مراعات اصول دیپلماتیک، خودش دست به تهیه‌ی فهرست زده است.

در جنگ‌های کابل، رهبران حکومتی، تنظیمی و شبه‌نظامی در مکه و شهرهای دیگر عربستان به وساطت خاندان حاکم بر ریاض مذاکره می‌کردند. یک‌بار رهبران تنظیمی در کابل جمع شدند و سوگند یاد کردند که جنگ را متوقف می‌کنند و به مذاکره روی‌ می‌آورند، ‌اما به آن عمل نکردند. در  دهه‌ی هشتاد هم عربستان مثل ایالات متحده از تنظیم‌های ضد شوروی که علیه حکومت حزب دموکراتیک خلق و ارتش سرخ می‌جنگیدند، حمایت مالی می‌کرد. عربستان در آن زمان تلاش می‌کرد که کمک‌های مالی‌اش به تنظیم‌ها کم‌تر از واشنگتن نباشد. به همین دلیل نفوذ عربستان در افغانستان بسیار گسترده شد. حال قطر هم حتماً به این فکر افتاده است که نفس هم‌سویی با برخی از سیاست‌مداران وطنی و نماینده‌گان طالبان، ‌نفوذ گسترده‌ای در افغانستان برایش ایجاد کرده است و می‌تواند حتا به صورت نامتعارف در مسایل مرتبط به افغانستان دخیل باشد. همین قطری‌ها در سال ۲۰۱۳ هم اجازه دادند که طالبان لوحه و پرچم امارت مخلوع‌شان را در دیوار دفتر این گروه در دوحه بیاویزند. این رفتار سبب شد که کل تلاش‌های حکومت اوباما برای مذاکره با طالبان نقش بر آب شود. در آن زمان کرزی به این امر اعتراض کرد و بعد، از رسمی شدن دفتر طالبان در دوحه جلوگیری شد.

حتماً امروز دوباره گفت‌وگوها میان سیاست‌مداران درون و بیرون حکومت درباره‌ تهیه‌ فهرست جدید آغاز می‌شود. دستگاه دیپلماسی ایالات متحده هم حتماً فعال‌تر خواهد شد تا هم‌آهنگی بیش‌تری با قطری‌ها و طالبان ایجاد شود. بعید نیست که آقای خلیل‌زاد بار دیگر به کابل بیاید و بین بازی‌گران مختلف وساطت کند. آقای خلیل‌زاد در توییتر خودش هم نوشته بود که آماده است تا در تهیه‌ی فهرست جدید وساطت کند.

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا